‘Dames en heren, hartelijk welkom. Een speciaal welkom voor…’
Zo beginnen veel speeches. De zaal of het zaaltje verwacht niet anders. Toch is het aardig om deze klassieke opening even opzij te schuiven. Begin eens anders. Want een goed begin is de halve speech.
• Begin met een citaat van de jubilaris. U hebt een paar keer met hem gesproken of u kent hem al lang. Zijn uitgesproken mening over iets, een gevleugelde uitdrukking van hem, een zin waar zijn stopwoordje in voorkomt. Daarna zegt u: ‘Het zal iedereen duidelijk zijn voor wie we hier bij elkaar zijn. Hartelijk welkom…’
• U hebt een aantal familieleden en collega’s gebeld en stuk voor stuk karakteriseerden ze de jubilaris. Uw speech begint met: ‘Zijn zoon zegt…’, ‘Zijn moeder zei…’, ‘Zijn vrouw zei…’
• U hebt in het bedrijf iedereen vlak voor het jubileum van Geert de volgende zin laten afmaken: ‘Als ik aan Geert denk…’ Op deze manier hebt u een prachtig begin van uw speech in handen. Gebruik vijf citaten, die vijf aspecten van de jubilaris belichten. En begin hiermee. Pas daarna: ‘Hartelijk welkom…’
• U hebt de jubilaris naar zijn favoriete auteur gevraagd. U start uw speech met een kenmerkend fragment of kiest een typerend gedicht.
• De jubilaris is vijfentwintig jaar in dienst. U citeert uit de krant van vijfentwintig jaar geleden, om uit te monden in: ‘Dat was precies vijfentwintig jaar terug, toen Sanne haar carrière bij ons begon.’
• U hebt een foto van de jubilaris van vijfentwintig  jaar geleden uitvergroot tot ware grootte, 183 cm hoog, en op board geplakt. De jongste bediende van toen staat dus levensgroot naast u. U hebt degene die die jongste bediende indertijd aannam gebeld en begint uw speech, na de onthulling van de levensgrote foto, met die eerste indrukken van vijfentwintig jaar geleden.
• Op PowerPoint hebt u acht foto’s van de jubilaris, van baby tot nu. Zonder commentaar laat u ze stuk voor stuk vijftien seconden zien. Sheet acht laat u staan. Dan begint u met de speech over zijn levensloop.
• De jubilaris is een Schorpioen. U begint uw speech met het noemen van tien persoonlijkheden, ook Schorpioenen. Linda de Mol, Hugo Borst, Philip Freriks – wat is de overeenkomst? Er volgt een karakterschets die natuurlijk aardig klopt.
• U begint uw speech met het noemen van vijf data. U kondigt aan dat u later op al deze data in uw speech terugkomt. De datum waarop de jubilaris slaagde, trouwde, promotie maakte. Of bijvoorbeeld 17 april 2014, zojuist terug van een tweede wereldreis.
• U begint de speech met het laten zien van vijf attributen. Al deze attributen hebben een functie in de speech. U kondigt dat van tevoren aan. Een schoolrapport, een oud pakje sigaretten, een USBstick, een stel ski’s, een fles wijn.
• Op YouTube zijn talloze filmpjes te vinden die u kunt laten zien, voordat de speech begint. Dat hangt van het onderwerp af. Virtuositeit? Laat een filmpje zien van een jongetje dat honderd keer een bal hoog houdt. Talent ontdekken? Maak een keus uit diverse Idols-opnamen.
• Voordat u begint, projecteert u op een scherm de volgende tekst: ‘92,6 procent antwoordde met
ja’. Zeg dan: ‘De vraag zit ergens halverwege mijn speech.’
• Begin met een cd opzetten. Het lied is de favoriete song van de jubilaris. Of het lied verwoordt perfect de thematiek van de toespraak.
• Ooit meegemaakt: bij binnenkomst ligt op elke stoel een gesloten envelop; negentig stoelen, negentig enveloppen. Dertig rode, dertig lichtblauwe, dertig witte enveloppen. Je mocht gaan zitten waar je maar wilde. Er waren 75 aanwezigen. Vijftien stoelen met een felrode envelop bleven leeg. Zo begon het verhaal over kleurassociaties.